احکام مربوط به عقد مُضارِبِه و جُعالِه

احکام مربوط به عقد مُضارِبِه و جُعالِه زمان مطالعه: 4 دقیقه

عقد مُضارِبِه و جُعالِه چیست؟ قانونگذار چه احکامی را برای آن وضع کرده است؟ در چه شرایطی می توان مدعی گرفتن سرمایه در عقد مُضارِبِه بود؟ اینها تنها بخشی از سوالاتی هستند که در این محتوا به آن ها خواهیم پرداخت. پس با احکام مربوط به عقد مُضارِبِه و جُعالِه همراه ما باشید.

تعریف مُضارِبِه

مُضارِبِه عقدی است که به موجب آن یکی از طرفین، سرمایه خودش را می دهد با قید اینکه طرف مقابل با آن سرمایه تجارت کند و در سود آن با هم شریک باشند. به صاحب سرمایه مالک و عامل ایجاد سرمایه را مُضارِب می گویند. مُضارِبِه ماهیت حقوقی مستقلی ندارد، بلکه یک عمل حقوقی است که مرکب از سه عقد، امانت وکالت و شرکت است.

امانت است چون مالک، سرمایه خودش را به عامل می سپارد و عامل باید نسبت به آن سرمایه، مانند امین رفتار نماید. وکالت است چون عامل به نیابت و جانشینی از مالک، با سرمایه وی معامله و تجارت می کند. شرکت است، چون مالک و عامل در سود حاصل از معامله و تجارت با هم شریک هستند.

سرمایه

سرمایه در عقد مُضارِبِه باید وجه نقد باشد. یعنی اگر مالک به جای وجه نقد، مال یا منافع چیزی، یا جواهرات و غیره بدهد، مورد قبول نمی باشد و حتما سرمایه باید وجه نقد باشد و تحویل عامل داده شود.

لزوم تعیین سهم طرفین در عقد مُضارِبِه

سهم هریک از طرفین ( مالک و مُضارِب ) باید مشخص باشد. در غیر اینصورت دیگر عقد مُضارِبِه محسوب نخواهد شد.

عقد مُضارِبِه و جُعالِه

جهات انفساخ عقد مُضارِبِه ( از بین رفتن و باطل شدن )

عقد مُضارِبِه به یکی از علل ذیل منفسخ و باطل می شود:

1 – در صورت موت یا جنون سَفیه شدن یکی از طرفین

سَفیه کسی است که از نظر فقه و قانون، حق تصرف در اموال و امور مالی خودش را ندارد.

2 – در صورت مفلس شدن مالک

مفلس به کسی گفته می شود که ورشکسته شود و دارایی او برای پرداخت بدهی اش کافی نباشد.

3 – در صورت تلف شدن تمام سرمایه و سود آن

4 – در صورت عدم امکان تجارتی که منظور طرفین بوده است.

اثر تعیین مدت در عقد مُضارِبِه

هر گاه در عقد مضاربه، برای تجارت مدت معین شده باشد، اگر مدت منقضی شود، عقد باطل نمی شود. لیکن مُضارب یا همان عامل پس از انقضاء مدت، دیگر نمیتواند معامله بکند مگر اینکه اجازه جدید از مالک بگیرد. برای اینکه ببشتر در جریان عقد بیع و انواع خیار قرار بگیرید، می توانید به سایت گاما مراجعه نمایید.

نوع تجارت

در صورتی که مضاربه مطلق باشد، یعنی تجارت خاصی از ناحیه مالک شرط نشده باشد و نوع آن را تعیین نکرده باشد، عامل می تواند هر نوع تجارتی را که صلاح بداند انجام دهد. ولی در طرز انجام دادن آن تجارت باید عرف را رعایت کند.

سوال

آیا عامل می تواند مُضارِبِه را به شخص دیگری واگذار نماید؟

اگر مالک این اجازه را به عامل داده باشد، عامل می تواند مُضارِبِه را به شخص دیگری با همان شرایط واگذار نماید و خودش کناره گیری کند. در این صورت عامل جدید، به جای او با مالک رابطه حقوقی پیدا می کند.

امانی بودن ید مُضارب

مضارب یا همان عامل، در حکم امین است و در صورت اینکه به عمد یا تقصیر موجب تلف مال شود، ضامن می باشد.

امکان اجرای احکام مُضارِبِه در حساب جاری و مدت دار در بانک ها

در حساب جاری و حساب مدت دار، ممکن است با رعایت شرایط گفته شده، احکام مُضارِبِه جاری و انجام شود و حق مُضارِبِه به آن تعلق بگیرد.

جُعالِه چیست؟

جُعالِه عبارت است از اینکه در مقابل عملی از ناحیه شخص معین یا غیر معین، شخصی ملزم به پرداخت و دادن اجرت شود. پس شخص مبلغی معلوم و مشخص پرداخت می کند برای اینکه عمل مورد نظرش را کسی انجام دهد. در جُعالِه به شخصی که اجرت را پرداخت می نماید، جاعل و طرفی که عمل مورد نظر را انجام می دهد، عامل و به اجرت پرداختی، جُعل می گویند.

جُعالِه مانند این است که کسی بگوید: هر کس گمشده من را پیدا کند سهم مشخصی از آن مال، متعلق به او خواهد بود. در جُعالِه نیاز نیست که مقدار اجرت تعیین شده مشخص باشد. حتی اگر بطور اجمالی و کلی هم گفته شود، مورد قبول است.

عامل در چه صورتی مستحق دریافت اجرت است؟

عامل وقتی مستحق اجرت است که عمل مورد نظر را انجام داده باشد یا تحویل داده باشد. برای مثال در قرارداد جُعالِه اکتشاف چاه نفت، عامل وقتی مستحق اجرت است که عمل مشخص شده در قرارداد را انجام داده باشد.

تعدد عاملین

اگر عاملین متعدد با شرکت هم عمل مورد نظر را انجام دهند، هر یک به نسبت مقدار عمل خود مستحق اجرت ( جُعل ) خواهند بود. عامل پس از یافتن مال موضوع جُعالِه حق سپردن آن نزد دیگری را ندارد و چنین سپردنی معتبر نمی باشد و در صورت تلف مال، عامل و متصرف در برابر جاعل، در حکم غاصب بوده و مسئول هستند.

مگر اینکه سپردن آن مال توسط عامل برای حفظ و نگهداری مال ضروری باشد. کارشناسان حقوقی املاک گاما آماده پاسخگویی به سوالات شما در زمینه مسائل ثبت سند، خرید و فروش ملک در شمال و… می باشند. کافیست با شماره 3439-013 تماس بگیرید تا در زمینه احکام مربوط به عقد مُضارِبِه و جُعالِه راهنماییتان کنند.

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 StarsLoading...
اشتراک گذاری

اشتراک این مطلب در :

فیسبوک تلگرام لینکدین گوگل پلاس

مجموعه :

انتشار توسط : گاما

20 مهر 1398

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *