تعریف هبه

,

05 اکتبر 2019

تعریف هِبِه زمان مطالعه: 4 دقیقه

هبه عقدی است که به موجب آن یک نفر مالی را مجانی به کسی دیگر تملیک می کند ( می دهد ). به تملیک کننده ( دهنده مال ) واهِب و به طرف دیگر که مال را دریافت می کند، مُتهِب و به مالی که مورد هبه قرار داده شده است، عِین موهوبِه می گویند. آیا شخصی که مالی را هبه می کند میتواند از آن رُجوع کند و مال خود را پس بگیرد؟

با این محتوا همراه ما باشید تا جواب سوالاتتان را پیدا کنید.

آیا هبه همان هدیه است؟

هِبِه، عام تر و کلی تر از هدیه است، زیرا هدیه نوعی هبه اموال منقول است که برای ابراز علاقه یا جلب محبت و بزرگداشت کسی، بطور مجانی به وی داده می شود. در حالیکه هِبِه، علاوه بر هدیه شامل تملیک یا دادن اموال غیر منقول و… می شود. علاوه بر آن جایزه و صدقه هم شامل هِبِه، می شود.

جایزه:

جایزه نوعی هبه است که معمولا از سوی مقام بالاتر به منظور تشویق دیگری، به سبب انجام یک عمل خاص و یا به منظور قدر دانی در مقابل حسن انجام وظیفه یا در نتیجه قرعه کشی اعطا می شود.

 

هبه

صدقه:

 صدقه بخششی است جهت کمک به فرد نیازمند.

نَحله:

نَحله نوعی بخشش اجباری است که تحت شرایطی زوج مکلف است پس از طلاق به همسر خودش پرداخت نماید.

اهلیت واهِب (هبه کننده )

واهِب باید برای معامله و تصرف در مال خود اهلیت داشته باشد. همانطور که در مباحث قبل توضیح داده شد، اهلیت یعنی اینکه شخص عاقل، بالغ و رشید باشد. برای مثال شخص ورشکسته، از آنجایی که نمی تواند در امور مالی خود دخالت کند نمی تواند مال خود را هبه کند.

گروه املاک گاما با ارائه و تدوین محتواهای حقوقی چون: راهنمای حقوقی اموال، تعریف ارث و… آماده پاسخگویی به سوالات شما مراجعین محترم می باشد.

لزوم مالکیت واهِب

واهِب باید مالک مالی باشد که هبه می کند. هِبِه مال غیر صحیح نمی باشد و غیر نافذ است.

آیا صرف هِبِه کردن مال به شخصی برای انجام این عمل کافی است یا خیر؟ و در چه صورتی صحیح است؟

تا زمانی که مُتهِب ( گیرنده مال مورد هِبِه)، آن را قبول نکند و قبض نکند، اینکار اثری ندارد. پس نتیجه می گیریم اثر انجام هِبِه، قبول و قبض مُتهِب می باشد.

هِبِه به محجورین

فرض را بر این بگیریم واهِب می خواهد مالی را به شخصی که فاقد اهلیت است هِبِه کند. مثلا مالی را به صغیر هِبِه کند یا به مجنون بدهد. در این صورت از آنجایی که این اشخاص فاقد اهلیت می باشند، آیا اینکار صحیح است؟

از آنجایی که هِبِه، یک تملیک مجانی است، اشخاص فاقد اهلیت یا همان محجورین میتوانند آن را قبول کنند. ولی باید توجه داشته باشید که قبض و گرفتن مال موهوبِه با نماینده آنها می باشد. اما در مورد صغیر غیر ممیز و مجنونین، چون بطور کلی فاقد قدرت تمییز و تشخیص می باشند، هم قبولی مال و هم قبض مال با نماینده آنها می باشد.

شرط مُعَوَض بودن هبه

هبه ممکن است معوض باشد یعنی واهِب می تواند شرط کند که در قبال مالی که هبه میکند مالی به او داده شود یا عمل و کار مشروعی برای وی انجام شود که در اصطلاح حقوقی به آن هبه مُعَوَض گویند. نکته دیگر در مورد اینکار این است که واهِب می تواند شرط کند که مال مورد هِبِه، باید صرف کار معین و خاصی شود. مثلا صرف تحصیلات شخص شود.

فوت طرفین قبل از قبض مال موهوبِه

همانطور که در موارد بالا اشاره شد، هِبِه، واقع نمی شود مگر اینکه مُتهِب آن را قبول و قبض نماید. حال فرض را بر این بگیریم که مُتهِب یا واهِب قبل از قبول و قبض مُتهِب فوت کند. در اینصورت تکلیف مال مورد هبه چیست؟

اگر قبل از قبض یا همان گرفتن، واهِب یا مُتهِب بمیرد، باطل می شود.

فوت طرفین بعد از قبولی و قبض

اگر قبولی و قبض و گرفتن مال موهوبِه انجام شود و پس از آن واهِب یا مُتهِب فوت کند، رجوع ممکن نیست و شخص نمی تواند مال خود را باز پس گیرد.

رجوع از هِبِه

آیا واهِب می تواند پس از هبه مال خود، آن را پس بگیرد و از آن رُجوع کند؟

بعد از قبض و گرفتن مال مورد هبه توسط مُتهِب، اگر مال مورد هِبِه، همچنان موجود باشد، واهِب می تواند از آن رُجوع کند و مال خود را باز پس گیرد. اما در موارد و شرایط ذیل دیگر واهِب حق پس گرفتن مال خود را ندارد و بر آن حقی نخواهد داشت:

1 – در صورتی که مُتهِب، پدر یا مادر و یا اولاد واهِب باشد.

یعنی اگر واهِب، مال خود را به پدر و مادر و فرزند خود هِبِه کند، حق پس گرفتن آن را ندارد.

2 – در صورتی که هِبِه، مُعَوَض باشد و عوض هم داده شده باشد.

همانطور که توضیح داده شد واهِب می تواند شرط کند که در قبال هبه مال، مال دیگر دریافت کند که در اینجا، در صورتی که آن مال را از طرف مقابل دریافت کرده باشد، حق رُجوع از آن را ندارد.

3 – در صورتی که مال موهوبِه، از ملکیت و دست مُتهِب خارج شود و دیگر در تملک وی نباشد، مثل اینکه مُتهِب مال موهوبِه را در رهن گذاشته باشد.

بخوانید: انواع وصیت

4 – در صورتی که در آن مال مورد هبه ( عین موهوبِه ) تغییراتی به وجود آید.

به عنوان مثال مال موهوبِه، پارچه باشد و مُتهِب آن را تبدیل به لباس کرده باشد.

حال در صورتی که واهِب بتواند به مالی که هبه کرده است، رُجوع نماید و آن را پس گیرد، در این فاصله اگر منفعتی به آن مال اضافه شده باشد و ارزش آن بیشتر شده باشد، این منفعت حق چه کسیست؟

در صورت رُجوع واهِب، منافع عین موهوبِه، اگر متصل و جدا ناپذیر باشد، مال واهِب است ( مالک اصلی مال ) و اگر منفصل باشد یعنی قابلیت جدا کردن از بخش اصلی مال را داشته باشد، مال مُتهِب است. برای مثال، اگر واهِب حیوانی را هبه کند، چنانچه این حیوان در زمان هبه کردن حامله باشد، بعد از رُجوع، مال واهِب است. اما اگر در زمان مالکیت مُتهِب حیوان حامله شده باشد، مالکیت آن با مُتهِب است حتی اگر در زمان رُجوع مالک ( واهِب ) هنوز متولد نشده باشد.   

هبه دین به مدیون

اگر داین ( طلبکار )، طلب خودش را به مدیون ببخشد، دیگر حق رُجوع از بخشش طلب خود را ندارد.

سوال؟

آیا صدقه دادن هم شرایط هبه را دارد؟ آیا شخصی که مالی را صدقه می دهد می تواند از آن رُجوع کند؟

خیر. اگر کسی مالی را به عنوان صدقه به دیگری بدهد، حق رُجوع از آن را ندارد. چنانچه سوالی در این زمینه دارید می توانید با شماره 3439-013 تماس بگیرید تا مشاوران حقوقی املاک گاما در اولین فرصت با شما تماس بگیرند و پاسخ سوالات شما را بدهند.

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 StarsLoading...
اشتراک گذاری

اشتراک این مطلب در :

فیسبوک تلگرام لینکدین گوگل پلاس

مجموعه :

انتشار توسط : گاما

05 اکتبر 2019

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *