راهنمای حقوقی عقد مُزارِعه

راهنمای حقوقی عقد مُزارِعه زمان مطالعه: 4 دقیقه

آیا تا به حال واژه عقد مُزارِعه به گوشتان خورده است؟ عقدی که به واسطه روابطی بین کشاورز و مالک بسته می شود تا هیچ کدام از طرفین معامله متحمل ضرر نشوند. برای اینکه بیشتر با راهنمای حقوقی عقد مُزارِعه آشنا شوید، با این مطلب همراه ما باشید.

تعریف مُزارِعه

مُزارِعه عقدی است که به موجب آن شخصی زمینی را برای مدت معین و مشخصی به شخص دیگری می دهد که در آن زراعت کند و حاصل یا همان محصول آن را تقسیم نمایند. در عرف به چیزهایی مانند گندم، جو و حبوبات و غیره زرع می گویند. طرفی که زمین را برای مدت معینی برای امر زراعت در اختیار دیگری قرار میدهد، مُزارع و به کسی که زراعت مورد نظر را انجام می دهد، عامل یا زارع گویند.

در صورتی که مدت مُزارِعه معین نباشد و یا مدت آن متناسب با زراعتی که مقصود طرفین است نباشد عقد باطل است.

لزوم تعیین سهم طرفین به طور مشخص

در عقد مُزارِعه سهم هر یک از مزارع و عامل، باید به نحو مشترک، معین باشد و اگر به اینصورت مشخص نشود عقد مُزارِعه محسوب نمی شود. علاوه بر آن در مُزارِعه باید شرط شود که یکی از طرفین علاوه بر آن سهمی که می گیرد، مال دیگری از طرف مقابل بگیرد.

بخوانید: عقد بیع چیست و چه شرایطی دارد؟

لزوم داشتن حق تصرف در زمین

در مُزارِعه لازم نیست که متصرف زمین، مالک آن هم باشد ولی لازم است که مالک منافع زمین باشد و یا حق تصرف و استفاده از زمین را داشته باشد.

گروه گردش اطلاعات معتبر املاک گاما با داشتن سابقه ای موثر در زمینه مسائل حقوقی و راهنمایی هایی در جهت خرید زمین کشاورزی در شمال و یا سرمایه گذاری ملک در زمین های کشاورزی آماده پاسخگویی به سوالات شما خریداران و فروشندگان عزیز می باشد.

عقد مُزارِعه

لزوم تعیین نوع زرع

نوع زراعت باید در عقد مُزارِعه معین باشد مگر اینکه از نظر عرفی و یا در آن قرارداد عقد، مشخص باشد که مقصود فقط زراعت است که در این صورت، عامل در اختیار نوع زراعت حق انتخاب دارد. زراعت به نوعی کاشتن گفته می شود که با دانه، حبه و یا بذر صورت می گیرد و ریشه ثابتی در زمین ندارد. مثل برنج، گندم و حبوبات.

اختیار نوع زرع با عامل است. اما او نمی تواند زرعی را انتخاب کند که زمین قابلیت آن را ندارد. اما باید توجه داشته باشید که در صورت تعیین و مشخص شدن نوع زراعت بین طرفین، عامل باید به همان زرع تعیین شده بپردازد و نمی تواند زراعت دیگری را انتخاب کند.

هرگاه زمین به واسطه فقدان آب یا علل دیگر از این قبیل، از قابلیت اِنتِفاع و بهره بردن خارج شود و رفع مانع هم امکانپذیر نباشد، عقد مُزارِعه باطل می شود و از بین می رود.

اثر فوت طرفین در این عقد

عقد مزارعه، به فوت طرفین معامله یا یکی از آنها باطل نمی شود اما اگر شرط مباشرت، یعنی انجام این کار توسط یکی از طرفین شده باشد یعنی شرط شده باشد که یکی از طرفین، خودش به شخصه این کار را انجام دهد، در این صورت پس از فوت او عقد مُزارِعه مُنفَسِخ می شود و از بین می رود.

اگر در عقد مزارعه، شرط شود که تمام ثمره و حاصل زراعت مال یکی از طرفین، چه عامل و چه مزارع باشد، عقد مزارعه باطل است.

راهنمای حقوقی عقود در معاملات

اثر بطلان عقد مُزارِعه

اگر عقد مزارعه، به علتی باطل شود تمام حاصل و ثمره مال صاحب بذر، یعنی کسی که بذر را داده، می باشد. حال طرف دیگر که مالک زمین یا آب یا صاحب عمل بوده است به نسبت آنچه که مالک بوده است، مستحق اُجرت است و اگر بذر، مشترک بین مزارع و عامل باشد، حاصل و اجرت نیز به نسبت بذر بین آن ها تقسیم می شود.

هرگاه عامل، یعنی کسی که عمل زراعت را انجام می دهد در وسط یا ابتدای عمل خود آن کار را ترک کند و کسی هم نباشد که عمل او را به جایش انجام دهد، مراجع قضایی به تقاضای مزارع، عامل را اجبار به انجام آن کار می کنند و یا آن کار را به خرج و هزینه عامل انجام می دهند.

حال اگر هیچ یک از این مراحل امکانپذیر نباشد، مزارع در اینجا حق فسخ و بر هم زدن این عقد را دارد.

سوال

آیا عامل در صورت عدم مواظبت نسبت به مال مورد زراعت، ضامن است؟

هرگاه عامل از نظر عرف، در مال مورد زراعت مواظبت نکند و از این حیث حاصل و ثمره زراعت کم شود یا ضرر دیگری متوجه مزارع گردد، عامل ضامن آن خواهد بود.

اثر فسخ پیش از ظهور ثمره و حاصل آن و سهم طرفین

هرگاه مزارعه، در مابین کار و زراعت قبل از اینکه ثمره حاصل شود، فسخ شود، حاصل زراعت، مال مالک بذر است و طرف دیگر مستحق اجرت کار خود خواهد بود.

نرسیدن زرع و حاصل آن در تاریخ مشخص شده در عقد مُزارِعه

هرگاه طرفین در این قرارداد، تاریخی را مشخص کنند و مدت مُزارِعه منقضی شود و در آن تاریخ ثمره و حاصل نرسیده باشد، مزارع حق دارد که زراعت را باطل کند، یا اینکه اجرت و بهای باقی مدت مُزارِعه را بگیرد.

حدود اختیارات عامل

عامل می تواند برای انجام عمل زراعت، اجیر بگیرد و یا با دیگری شریک شود و کمک بگیرد. ولی برای انتقال معامله یا تسلیم و دادن زمین به دیگری باید حتما رضایت مزارع را بگیرد، در غیر این صورت حق انجام این کار را ندارد. این به این معنی است که در این عمل نمی تواند شخصی را جانشین خودش کند، مگر اینکه مزارع راضی به این انتقال و جانشینی باشد.

مهم تر از آن اگر شرط مباشرت عامل شده باشد، یعنی اینکه شرط شده باشد که فقط شخص عامل، عمل زراعت را انجام دهد، عامل نمی تواند آن را به شخص دیگری بدهد تا آن عمل را انجام دهد. ولی می تواند برای این عمل کارگر بگیرد تا به هزینه خودش به وی کمک کند.

خراج زمینی که در آن زراعت می شود، با چه شخصیست؟

مقصود از خراج زمین، مالیات، عوارض شهرداری و هزینه ثبت ملک و امثال آن است که مسلماً به عهده مالک زمین می باشد. عقد مُزارِعه همانطور که از این مطلب متوجه شدید، نیاز به بررسی و ارزیابی مفصلی داشت که تا حدودی به آن اشاره شد.

چنانچه سوالی در زمینه راهنمای حقوقی عقد مُزارِعه دارید می توانید با شماره 3439-013 تماس بگیرید تا مشاوران املاک گاما بیشتر راهنماییتان کنند.

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 StarsLoading...
اشتراک گذاری

اشتراک این مطلب در :

فیسبوک تلگرام لینکدین گوگل پلاس

مجموعه :

انتشار توسط : گاما

18 مهر 1398

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *