قوانین احیاء اراضی موات و حیازت اشیاء مباحه

قوانین احیاء اراضی موات و حیازت اشیاء مباحه زمان مطالعه: 4 دقیقه

اراضی موات و به طور کلی اشیایی که در ملکی پیدا شوند، چه حکمی دارند؟ در این محتوا می خواهیم به قوانین احیاء اراضی موات و حیازت اشیاء مباحه بپردازیم تا در صورت نیاز نسبت به احکامی که در این زمینه وجود دارد، اطلاعات داشته باشید.

اراضی موات چیست؟

اراضی موات به زمین هایی گفته می شود که سابقه احیا کردن و بهره برداری را ندارند و بطور دست نخورده و بکر از ابتدا باقی مانده اند، خصوصا اینکه هیچ شخصی بر روی آنها سند مالکیت ندارد. این زمین ها مختص به دولت و حکومت هستند و دولت مالک آنها می باشد و هیچ شخصی حق مالک شدن ( تملک ) در آن را ندارد.

اراضی مُباحِه

به اراضی و زمین هایی که مالک خاص ندارند، یعنی هیچ شخصی مالک آن ها نیست و تمامی مردم حق استفاده از آن ها را دارند و از این لحاظ هیچ تفاوتی در استفاده کردن از آن ها میان مردم نیست، اراضی مباح گویند.

تعریف اِحیاء

منظور از احیاء زمین آن است که اراضی موات و مُباحِه را به وسیله عملیات و اقداماتی که عرفا آباد کردن محسوب می شود، مانند زراعت، درختکاری، بنا ساختن و غیره قابل استفاده و بهره برداری کنیم. احیاء در لغت به معنی زنده کردن و موات به معنی مرده و بی روح است و در اصطلاح منظور از احیاء موات، آباد کردن زمین های آباد نشده و بدون مالک است.

حال زمین هایی که موات نباشند  عمران و آباد کردن و احیای آن ها در صورتی قابل قبول است که این عملیات و اقدامات  قبل از تاریخ 5/4/1358 انجام شده باشد.

تحجیر چیست؟ آیا انجام آن موجب مالکیت می شود؟

شروع در احیا و آباد کردن را تحجیر گویند. برای مثال شخص اطراف زمین را سنگ میچیند و یا در زمین چاه می کند، به این کارهای ابتدایی تحجیر گفته می شود. تحجیر موجب مالکیت نمی شود، زیرا شخص کار را به اتمام نرسانده است و فقط کارهای ابتدایی را انجام داده است.

حال باید ببینیم کسی که زمین موات و مباحه را احیا و آباد کند، چه مزایایی برای وی به دنبال خواهد داشت؟

هر کس زمین و اراضی موات و مباحه را به قصد مالک شدن احیا و آباد کند، مالک آن خواهد شد.

احیاء اطراف زمین

احیاء اطراف زمین، موجب مالک شدن و تملک وسط آن نیز می باشد. لازم به ذکر است که احیاء اطراف زمین در صورتی موجب تملک وسط آن است که رعایت تناسب میزان احیاء شده و مساحت کل زمین به تایید وزارت مسکن برسد. بنابراین اگر کسی اطراف چند هکتار زمین را به عرض یک متر درختکاری کند، آن زمین را احیاء نکرده است.

حیازَت مباحات

حیازت به معنی به دست آوردن است و منظور از حیازت مباحات، مالک شدن اموال آزاد و مباح ( بدون مالک ) است. نحوه و نوع حیازَت مباحات با توجه به انواع آن، گوناگون است.

برای مثال:

حیازت و به دست آوردن شاخه با بریدن آن صورت می پذیرد. حیازت آبهای روی زمین با وصل کردن آنها به رودخانه یا دریا و حیازَت آبهای زیر زمین، با حفر چاه یا قنات صورت می گیرد. حیازت حیوانات وحشی با شکار کردن آنها انجام می شود. هرکس مال مباحی ( بدون مالکی ) را با رعایت قوانین مربوط به آنها، حیازَت کند و بدست آورد، مالک آن مال می شود.

بخوانید: بهترین سایت خرید زمین در گیلان

حیازت نهر آب

هرکسی در زمین مباح نهری بکند و آن را به رودخانه متصل کند، آن را احیا کرده است و مالک آن نهر می شود. ولی تا زمانی که آن نهر را به رودخانه وصل نکرده است، فقط برای وی تحجیر ( شروع در احیاء ) محسوب می شود.

گروه املاک گاما علاوه بر مطالبی که در سایت ارائه می دهد، می تواند به عنوان یک راهنما در مسائل حقوقی خرید و فروش ملک در شمال و نیز موضوعی که امروز به آن پرداختیم، یعنی اراضی موات به شما مشاوره دهد. پس اگر سوالی در زمینه خرید ملک در شمال و یا عقد مزارعه دارید، به سایت گاما مراجعه نمایید.

قوانین احیاء اراضی موات

حیازت و تحجیر آب

هرکس در زمین خودش یا اراضی بدون مالک، به قصد تملک قنات یا چاهی بکند تا به آب برسد، مالک آن آب می شود، ولی اگر زمین مباح باشد، تا زمانی که به آب نرسیده باشد، تحجیر محسوب می شود.

مالکیت در معادن

معدنی که در زمین کسی است، ملک صاحب زمین است و استخراج آن تابع قوانین مربوط به آن است. با توجه به اصل 45 قانون اساسی، معادن در اختیار حکومت اسلامی است و مطابق ماده 9 قانون معادن ( اصلاحی 22/8/1390 )، بهره برداری از ذخایر معدنی، مستلزم اخذ پروانه بهره برداری از مراجع ذیصلاح، یعنی وزارت صنعت، معدن و تجارت است.

پروانه بهره برداری گفته شده، سندی رسمی، لازم الاجرا، قابل معامله و قابل تمدید است و هر دوره بهره برداری حداکثر تا بیست و پنج سال است.

دَفینِه

دفینه مالی است که در زمین یا بنایی دفن شده و برحسب اتفاق و تصادفی پیدا می شود.

شرایط مالک شدن دفینه

دفینه یا مال یافت شده در صورتی که مالک آن معلوم نباشد، مال کسی است که آن را پیدا کرده است. دفینه در صورتی جزء اموال مباح محسوب می شود که عتیقه نباشد.

به موجب ماده اول قانون راجع به حفظ آثار ملی مصوب 1309: ( کلیه آثار صنعتی و بناها و اماکنی که تا پایان دوره سلسله زندیه در مملکت ایران احداث شده است، جزء آثار ملی ایران است. ) این اموال را طبق ماده یک نظام نامه قانون گفته شده، عتیقه می نامند.

هر کس برحسب اتفاق و تصادفی عتیقه ای بیابد، حتی اگر در ملک او باشد، باید بلافاصله به وسیله نزدیکترین نماینده ی اداره معارف و در صورت نبودن آن توسط مامورین مالیه به وزارت معارف اطلاع دهد. پس از معاینه اشیا توسط اداره عتیقات، نصف آنها یا نصف قیمت تجارتی آن ها، به یابنده آن داده می شود.

در واقع اشیاء عتیقه متعلق به دولت است. حتی اگر در ملک شخص یافت شود، ولی به یابنده آن حق کشف و پیدا کردن داده می شود.

یافتن دفینه در ملک غیر

اگر کسی در ملک شخص دیگری دفینه پیدا کند، باید به مالک اطلاع دهد. حال اگر مالک مدعی شد که آن دفینه متعلق به اوست  و آن را اثبات کرد، دفینه متعلق به اوست. همانطور که متوجه شدید، قوانین احیاء اراضی موات و حیازت اشیاء مباحه برای جلوگیری از مشکلات احتمالی اشخاص درباره اراضی و تملک آنها نسبت به این زمین ها وضع و اجرا شده اند.

در این محتوا سعی کردیم از اراضی موات و شرایطی که برای بهره بردن از آن وجود دارد، اشاره کنیم. چنانچه سوالی در زمینه مسائل حقوقی مالکیت مال دارید، می توانید از طریق شماره 3439-013 با کارشناسان املاک گاما در تماس باشید.

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 StarsLoading...
اشتراک گذاری

اشتراک این مطلب در :

فیسبوک تلگرام لینکدین گوگل پلاس

مجموعه :

انتشار توسط : گاما

04 نوامبر 2019

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *